از همین شنبه‌ای كه در پیش است، زائران خانه خدا به ایران باز‌می‌گردند و حدود یك میلیون و ۴۰۰ هزار نفری كه در نوبت اعزام به حج قرار دارند ، باید از یك تا ۱۷ سال دیگر چشم انتظار دیدار خانه كعبه بمانند تا نوبتشان فرارسد اما پایان یافتن موسم حج دلیلی موجه برای فراموش كردن هشدار رئیس سازمان حج درباره زائران آزاد محسوب نمی‌شود و چه بسا، نوشتن از آن، در موسم بعدی به كار مردم و مسوولان بیاید.
چندی پیش مصطفی خاكسار قهرودی، رئیس سازمان حج و زیارت جمهوری اسلامی ایران خطاب به زائرانی كه به شكل آزاد و از طریق برخی شركت‌های سعودی به حج اعزام می‌شوند ، هشدار داد و گفت: ما این كار را تایید نمی‌كنیم، زیرا این زائران از خدمات مرسوم و معمول و اسكان و بیمه و دیگر امتیازها محروم هستند.
● كنسولگری عربستان و باقی قضایا
ماجرا از این قرار است كه برخی زائران، امسال از طریق سفارت عربستان و كنسولگری این كشور در مشهد به شكل آزاد و با پرداخت پول رهسپار حج شدند كه بنا به گفته قهرودی ، سفارت عربستان و مراجع دیگر فقط كار اعزامشان را انجام دادند ، اما خدمت‌رسانی به آنان، چه رسمی و چه آزاد به عهده سازمان حج و زیارت بود و از آنجا كه این سازمان خدماتش را فقط برای تعداد مشخصی از زائران كه به شكل رسمی اعزام شده‌اند تدارك دیده است، زائران آزاد مشكلاتی را در زمینه خدمت‌رسانی ایجاد كرده‌اند.
اعزام زائران آزاد به عربستان فقط مختص امسال نیست، به طوری كه بر اساس گفته‌های مسعود مجردی، رئیس ستاد مدینه منوره، سال گذشته نیز ۲۵۰۰ نفر زائر با روادید خارج از سیستم سازمان حج و زیارت به حج مشرف شدند.
قهرودی میزان هزینه‌ای كه زائران آزاد می‌پردازند را بر اساس شنیده‌هایش تا ۷ میلیون تومان تخمین می‌زند و به ایرنا می‌گوید: برخی از این هزینه‌ها صرف منافع دلالانی می‌شود كه در ‌این ‌راه فعالیت می‌كنند و در صورتی كه هزینه‌های یك زائر مناسك حج با حداكثر امكانات توسط سازمان حج ۳ میلیون تومان است، گرفتن مبلغ ۶ تا ۷ میلیون تومان از زائران آزاد جای تامل دارد.
● جمعیت پیش‌بینی نشده
غلامعلی اصغریان، مدیر یكی از كاروان‌های زیارتی حج در گفتگو با «جام‌جم» نظر قهرودی را تایید می‌كند و می‌افزاید: سفر زائران آزاد به حج، برای سازمان حج و زیارت مشكلاتی را به همراه دارد كه در این میان وجود محدودیت‌های مكانی، از دیگر مسائل حائز اهمیت‌تر است.
این مدیر كاروان توضیح می‌دهد: دولت عربستان برای نظم‌دهی به جمعیت ۳ میلیون نفری زائرانی كه هر سال وارد این كشور می‌شوند، در ایام دهم، یازدهم و دوازدهم ذی‌الحجه برنامه‌ای ویژه دارد و در این ایام فضایی محدود را برای هر كشور در نظر گرفته است كه این فضا بر اساس سهمیه زائر هر كشور تعبیه شده است.
او درخصوص میزان محدود بودن این فضا می‌گوید: در برخی شب‌ها فضا به قدری تنگ است كه هر زائر حتی برای خوابیدن امكان غلت زدن ندارد. در چنین شرایطی اگر قرار باشد ۵ تا ۶ هزار نفر با سهمیه آزاد به جمعیتی كه به سختی كنار هم جمع شده‌اند، اضافه شوند، شرایط دشواری ایجاد می‌شود.
به گفته وی، ۹ عمل از ۱۳ عمل مهم ایام حج، در روزهای دهم، یازدهم و دوازدهم انجام می‌شود و به همین دلیل این ۳ روز نسبت به دیگر ایام حج مهم‌تر محسوب می‌شود و از آنجا كه در این روزها همه جمعیت ۳ میلیون نفری زائران در مكان‌هایی مشترك جمع می‌شوند، سروسامان دادن به آنها سخت می‌شود.
اصغریان می‌گوید: اسكان تنها مشكل زائران پیش‌بینی نشده نیست، بلكه ممكن است آنها از بیمه و خدمات بهداشت و درمان و نظایر آنها نیز محروم شوند.
● حرف‌های شنیدنی زائران
كمك‌خواهی از كنسولگری عربستان و شركت‌های خصوصی سعودی فقط یكی از راه‌های ورود زائران آزاد به عربستان است.
علیپور، یكی از زائرانی كه امسال از طریق قطر به عربستان رفته است، می‌گوید: برخی از ایرانی‌ها با صرف هزینه‌های بالا و به واسطه كشورهای ثالثی مثل قطر، دبی و حتی تركیه به كشور عربستان مسافرت می‌كنند، اما راه‌های دیگری هم وجود دارد.
او درباره راه‌های دیگر می‌گوید: هر كشور سهمیه‌ای مشخص از حج دارد، اما متقاضیان حج در گروهی از كشورها مانند اروپای شرقی كمتر از سهمیه هستند و دارندگان چنین تورهایی، بخشی از این سهمیه‌ها را در ازای دریافت هزینه‌هایی به ایرانیان می‌دهند.
به گفته او، در صورتی كه متقاضی اعزام به حج، بیمار باشد می‌تواند فیش حج را به متقاضی دیگری كه بیش از ۶۵ سال دارد، به ازای مبلغی حدود ۳‌ میلیون تومان بفروشد، اما در حال حاضر شركت‌هایی در ایران مشغول به كار شده‌اند كه فیش حج داوطلبان غیربیمار را به زیر ۶۵ ساله با قیمت ۱۱ میلیون تومان می‌فروشند.
● رهایمان كنید! ما می‌خواهیم ریاضت بكشیم!
رسولی، یكی دیگر از شهروندان نیز حرف‌های شنیدنی دارد. وی درخصوص گفته‌های رئیس سازمان حج می‌گوید: مسوولان سازمان حج باید قضاوت كنند كه چنانچه فردی بیمار یا سالخورده كه بتازگی فریضه اعمال حج بر او واجب شده، از طریق سازمان ثبت‌نام كند و در انتظار ۱۷ سالی تشرف قرار گیرد، منطقی‌تر است یا این كه با هماهنگی كشور میزبان و با پرداخت ۳ میلیون تومان بیشتر به گرفتن روادید فوری برای تشرف به حج در همان سال اقدام كند؟
وی درباره هشدار رئیس سازمان حج درباره امكان نبود امكانات می‌پرسد: در كدام یك از آیات، احادیث و روایات مربوط به حج آورده شده كه اعمال و مناسك پرفضیلت حج باید از امتیازات لازم، تأمین خدمات رفاهی از جمله اسكان زائران در هتل‌های چند ستاره، خوردن غذاهای آنچنانی، داشتن بیمه حوادث و گستردگی مكان و فضا در هنگام اعمال مناسك حج برخوردار باشد؟
یكی از شهروندان به نام زیرك نیز با اشاره به‌این كه حق مردم برای سفر به عربستان مانند حق آنان برای سفر به دیگر كشور‌ها محفوظ و قابل احترام است، می‌گوید: چرا این كه فردی بخواهد حاصل سال‌ها دسترنجش را صرف این سفر معنوی كند، برای مسوولان تامل‌برانگیز است اما سفر‌های ولخرجانه و چندین ۱۰ میلیونی گروهی از ایرانی‌ها به دبی، تركیه، تایلند و كشورهای اروپای شرقی، از دید آنها قابل تامل یا تاسف نیست؟
وی ادامه می‌دهد: در اصل ۴۴ قانون اساسی بر كوچك شدن دولت و توانمندسازی بخش خصوصی تاكید شده است، چرا واگذاری بخشی از وظایف سفر حج، به این بخش محول نمی‌شود و رفت‌وآمد زائران باید صرفا تحت انحصار سازمان حج باشد.
● تامل كنیم
مصطفی خاكسار قهرودی، رئیس سازمان حج و زیارت، پیش از تشرف به حج در گفتگو با «جام‌جم» درباره سهمیه زائران ایران اعلام كرده بود: با توجه به سهمیه حدود ۱۰۰ هزار نفری ایران كه سالانه حدود ۲۰۰۰ نفر به آن افزوده می‌شود، اگر همین امسال نامنویسی از متقاضیان حج را متوقف كنیم، برای اعزام زائرانی كه تاكنون ثبت‌نام كرده‌اند، به ۱۷ سال وقت نیاز است!
اما صبر ۱۷ ساله برای سفر حج در حالی از سوی رئیس سازمان حج و زیارت به متقاضیان پیشنهاد می‌شود كه هیچ یك از ما حتی از فردایمان مطمئن نیستیم تا چه رسد به ۱۷ سال آینده و رسیدن موسم حج در آن زمان.
از سوی دیگر هر چند پرداخت مبالغ كلان برای سفر حج از سوی متقاضیان پشت نوبتی امری پذیرفته نیست، اما نمی‌توان سفر حج را صرفا به این دلیل كه سازمان حج در ارائه خدمات به زائران آزاد با مشكل روبه‌روست،‌ به انحصار این سازمان درآورد و بخش خصوصی را از ایفای نقش در این زمینه محروم كرد؛ چرا كه هنوز هم كسانی حاضرند به جای صبوری چندین ساله، بهایی گزاف را بپردازند و حتی بدون بهره‌مندی از خدماتی مانند بیمه و بهداشت و مكان مناسب اسكان، این واجب الهی را بجا آورند