محمد خاتمي رئيس موسسه گفتگوي تمدن‌ها در ديدار با جمعي از طلاب و روحانيون قم، گفت: دغدغه درباره دين، انقلاب و ايران دغدغه بسيار مهمي است. ما در هويت‌مان يك نوع اتصال به ديني داريم كه هم معتقديم دين بزرگي است و مورد رضايت خداست و هم ديني است كه خدا براي بندگانش انتخاب كرده است.
وي افزود: دين در نزد خدا اسلام است؛ تسليم در برابر خداوند روح همه اديان الهي است. ما افتخار مي كنيم دين‌دار هستيم به خصوص ما كه روحاني و طلبه هستيم و زندگي و حيثيت ما به دين وابسته است بنابراين دغدغه دين داشتن براي ما مهم است.
رئيس بنياد باران با بيان اينكه در جامعه عظيم و بزرگ ايران كه تاريخ باشكوهي دارد دين خيلي موثر است، تصريح كرد: شعارهاي انقلاب ما همه ديني بود و امام خميني(ره) مي گفت اين خدا و دين است كه شما را آزاد مي كند، استقلال مي دهد و سبب مي‌شود از ذلت نجات پيدا كنيد و پيشرفت كنيد.
خاتمي ادامه داد: نظر امام با بسياري از كساني كه در مورد دين نظر و بيان داشتند متفاوت بود؛ امام اين همه بر راي و نظر مردم تكيه كرد ولي بعضي‌ها عملا امروز مي گويند راي مردم اثري ندارد و صوري و ظاهري است؛ اين بينش و نظر كه ديدگاه انقلاب و خط امام نيست و هيچ نسبتي با امام و انقلاب ندارد؛ ممكن است بگويد من محور انقلاب هستم و هر كسي در هر جايگاهي غير از اين را گفت بايد دفع شود ولو اينكه او علاقه‌مند به امام و انقلاب باشد و بنابراين نبايد در مجلس و دولت بيايد، كه ما اين ديدگاه را خيلي خطرناك مي دانيم. به هر حال انقلاب براي ما مهم است و دغدغه انقلاب را داريم.
وي اظهار داشت: ظرف انقلاب و اسلام همين ايران است؛ اگر ايران ضعيف شود، عقب افتاده باشد و اگر ملت ايران عزت و احترام نداشته باشند، بايد نگران بود. وظيفه انقلابي همه ما است كه ايران را بسازيم و كاري كنيم كه ايراني در دنيا محترم باشد. ما بايد ثروتمند باشيم، بايد عالم و پيشرفته باشيم و بايد از موضع قدرت با دشمن روبرو شويم نه از موضع ضعف؛ دغدغه داشتن نسبت به سرنوشت و پيشرفت ايران وظيفه ملي، ديني، ملي و وجداني ما است.
خاتمي با اشاره به انتخابات پيش رو تاكيد كرد: ترديدي نيست هر كسي كه مي آيد بايد برنامه داشته باشد، نمي توان با شعار مملكت را اداره كرد آن هم شعاري خلاف آن رفتار شود و مردم را دل‌زده كند.
وي گفت: برنامه داشتن كار مشكلي نيست، برنامه خوب وجود دارد؛ 4 برنامه براي اداره كشور نوشته شده است؛ در دوران اصلاحات چشم‌انداز بيست ساله تدوين شد و در نهايت مورد تاييد و تصويب رهبري قرار گرفت؛ امروز بايد با نگاه به برنامه ها و اينكه ضرورت‌ها و ديدگاه‌ها و اولويت‌ها چيست كار كنيم و به جلو برويم؛ تدوين برنامه آسان ترين كاري است كه مي توان انجام داد.
خاتمي افزود: مهم‌تر از برنامه اين است كه بايد جمع‌بندي روشن‌تري نسبت به تفكري كه معتقديم درست‌تر است و از متن انقلاب، انديشه‌هاي امام و شرايط زمان و مكان و نيازهاي جامعه ما برآمده است و اسم آن اصلاح طلبي است و 2 بار به راي مردم گذاشته شده است و مورد تاييد قرار گرفته است به عمل آيد و بتوانيم همه دور آن جمع‌بندي، منسجم جمع شويم؛ البته بايد حدود و مرزهاي خودمان را هم مشخص كنيم؛ هم در مقابل تحجر، واپس‌گرايي و عوامل نفوذي كه هيچ نسبتي با امام و انقلاب ندارند و هم در برابر گرايش‌ها و انديشه‌هايي كه با دين و امام و مصالح ملي نسبت درستي ندارند؛ البته اينها را بارها در اظهارات و نوشته‌ها و گفته‌هايم بيان كرده‌ام ولي فكر مي‌كنم تدوين و بيان روشن و مجدد آن لازم است.
وي درباره حضور خود در انتخابات تصريح كرد: تاملات جدي درباره حضور خود در انتخابات دارم؛ البته شخصا هيچ اشتياق و علاقه‌اي براي بازگشت به قدرت ندارم و سرانجام هر چه وظيفه‌ام باشد انجام مي‌دهم؛ ما به دنبال قدرت آن هم رسيدن به هر منصبي به هر قيمتي نيستيم، ما هويتي داريم و نمي‌توانيم از آن دست برداريم، ما اگر بياييم با هويت خود خواهيم آمد و اگر بياييم بايد بتوانيم با هويت خود به اسلام، ايران و ملت خدمت كنيم.
خاتمي تصريح كرد: اگر آمدن مستلزم اين باشد كه هويت خود را از دست بدهيم و براي رسيدن به قدرت طوري ديگر بياييم، ما اهل اين طور آمدن نيستيم؛ اگر بتوانيم كار كنيم، مي آييم ولي اگر زمينه براي كار كردن فراهم نباشد اين خدمت به اسلام و ايران نيست كه بياييم و بايد كسي بيايد كه بتواند در اين عرصه كار كند.
رييس بنياد باران تاكيد كرد: امكانات بنده محدود است و راه بسياري از امكانات را هم به رويمان مي بندند و بنده هم كه حاضر نيستم از هر راهي به آن امكانات برسم و گرنه دلم مي خواهد بنياد باران بصورت فكري و اجتماعي و نه سياسي و حزبي فعال شود و مبناي كارش انديشه اصلاح‌طلبي و كارهاي گسترده فرهنگي، علمي، تحقيقي و اجتماعي گوناگون باشد و گامي به پيش برداريم و احساس كنيم وظيفه‌مان را نسبت به خدا و مردم انجام مي‌دهيم.
خاتمي با اشاره به آيه قرآن و شعري كه در ابتداي جلسه قرائت شد گفت: قرآن كريم وقتي به انسان مي‌رسد، بياني انفجاري از خود نشان مي دهد، وضع وسيعي را ترسيم و بعد كه از نقطه‌اي كوچك يكباره و با حالت انفجاري جايگاه واقعي انسان را نشان مي دهد، در تصوير الهي از عالم انساني ناگهان پديده‌اي ناچيز به امر بسيار عظيمي مبدل مي‌شود كه به خاطر وجود آن، پروردگار به خودش آفرين مي‌گويد و ما را با شوك عجيبي روبرو مي‌كند. آيا بر آدمي برهه‌اي از دهر بگذشت كه چيز قابل ذكر نبود؛ ما انسان را از نطفه اي آميخته آفريديم تا او را بيازماييم و او را شنوا و بينا كرديم و راه را به او نموديم و او يا شكرگزار است يا كفران پيشه.
وي تصريح كرد: شعر نيز در وصف حضرت بقيه‌الله بود كه انسان كامل است و مدار و محور و سرور و سالار جامعه‌اي كمال يافته كه مقصود و مقصد آفرينش است؛ قرآن كريم عظمت انسان را در آن مي‌داند كه به او سمع و بصر و اراده و اختيار بخشيده شده است. خردمندي و آزادي شاخصه مهم انساني است كه اگر در مسير فطرت باشد درسي از بندگي خدا را نيز در پي دارد.
در ابتداي اين ديدار، حاضرين در اين جلسه به بيان ديدگاه‌ها و نظراتي پيرامون وضعيت كشور و انتخابات آينده رياست جمهوري پرداختند.